AI උදව්වෙන් ගෙදර වැඩ ඉවර කළා. ඒත් ඔබ ඒක ඇත්තටම ඉගෙන ගත්තාද?
කෙටි පිළිතුර: ඉගෙන ගත්තද කියලා දැනගන්න හොඳම ක්රමය, ඒ දේ වෙන කෙනෙකුට කියලා දීමයි. AI එකකට ගෙදර වැඩ ඉවර කර දෙන්නත් පුළුවන්, ඒවා කරන හැටි උගන්වන්නත් පුළුවන්. වෙනස පේන්නේ උදව්ව නැති වුණාම විතරයි. ඒ නිසා AI එකෙන් උත්තරය ඉල්ලනවා වෙනුවට "මට වැරදුණේ කොතනද?" කියලා අහන්න. ඊට පස්සේ පොත වහලා, ඉගෙන ගත්ත දේ ගෙදර කෙනෙකුට කියලා දෙන්න. කියලා දෙන්න පුළුවන් නම්, ඒ දැනුම ඔබේ.
රෑ නවය හමාරයි. ගණිත ගෙදර වැඩ විනාඩි විස්සෙන් ඉවරයි. පිටුව පිළිවෙළයි, උත්තර ඔක්කොම හරි. ඔබ AI එකක උදව් ගත්තා. ඒකේ කිසි වරදක් නැහැ. ඒත් පොත වහනකොට හිතට එන ප්රශ්නයක් තියෙනවා: "ඊළඟ ගාණ මට තනියම කරන්න පුළුවන්ද?"

ඒ ප්රශ්නය අහන එකම හොඳ ලකුණක්. ගෙදර වැඩවල අරමුණ පිටුව ඉවර කරන එක නෙවෙයි. විභාග ශාලාවට, රැකියාවට, ජීවිතයට අරගෙන යන්න පුළුවන් හැකියාවක් හදාගන්න එකයි. AI එකෙන් ඒ අරමුණ වෙනස් වෙන්නේ නැහැ. වෙනස් වෙන්නේ ඒ අරමුණට යන වේගය විතරයි.
ඉවර කරපු පිටුවයි ඉගෙන ගත්ත පිටුවයි එක වගේ පේනවා
AI එක දුන්න උත්තරවලින් ඉවර කරපු පිටුවයි, AI එක ක්රමය කියලා දුන්නට පස්සේ ඔබම ඉවර කරපු පිටුවයි බලන්න එක වගේ. වෙනස පේන්නේ උදව්ව නැති වුණාම විතරයි.
මෙතන තියෙන්නේ "දන්නවා යැයි සිතෙන මුළාව" (Illusion of Competence) කියන උගුලයි. උත්තරයක් කියවනකොට "ආ, මේක මට තේරෙනවා" කියලා දැනෙනවා. ඒ හඳුනාගැනීම (Recognition). ඒත් විභාගයේදී ඔබෙන් ඉල්ලන්නේ හිස් කොළයක, කිසිම උදව්වක් නැතුව ලියන්න. ඒ මතකයෙන් නිපදවීම (Recall). කියවලා තේරෙන එකයි, තනියම ලියන්න පුළුවන් එකයි දෙකක්.
AI වර්ග දෙකක්: උත්තර දෙන එකයි, උගන්වන එකයි
2025 දී PNAS සඟරාවේ පළ වූ අධ්යයනයකදී, තුර්කියේ එක පාසලක සිසුන් 1,000කට ආසන්න පිරිසක් ගණිතය පුහුණු වුණා. සමහරු සාමාන්ය AI chatbot එකක් එක්ක, සමහරු ගුරුවරුන් එක්ක හදපු tutor ක්රමයේ AI එකක් එක්ක, සමහරු AI නැතුව. සාමාන්ය chatbot එක පාවිච්චි කළ අයගේ පුහුණු ලකුණු වැඩි වුණා. ඒත් AI නැතුව ලියපු test එකේ ලකුණු අඩු වුණා. Tutor ක්රමයේ AI එක පාවිච්චි කළ අයට ඒ අඩුවීම වුණේ නැහැ. හැබැයි කැපී පෙනෙන වැඩිවීමකුත් තිබුණේ නැහැ.
මේ එක පාසලක්, එක විෂයක්, පරණ AI model එකක්. ඒ නිසා මේක අවසාන තීන්දුවක් නෙවෙයි, ඉඟියක් විතරයි. ඇත්තම කතාව නම්, AI පාවිච්චි කරන එක ප්රශ්නයක් නෙවෙයි. බලන්න ඕනේ ඒකෙන් ඔබට ලැබෙන්නේ උත්තරයක්ද, නැත්නම් ඉගැන්වීමක්ද කියලයි.
උගන්වන AI එකක් කරන්නේ මොකක්ද?
හොඳ tutor කෙනෙක් උත්තරයෙන් පටන් ගන්නේ නැහැ. ප්රශ්නයකින් පටන් ගන්නවා: "වැරදුණේ කොතනින්ද කියලා ඔබට හිතෙනවද?" එක පියවරක් ගානේ යනවා, ඔබට try කරන්න ඉඩ දෙනවා. ඊළඟ එකට යන්න කලින්, ඒ අදහස ඔබේම වචනවලින් කියන්න කියනවා.
ඉඩසර AI coach හදලා තියෙන්නේ ඒ විදිහටයි. දුර්වල මාතෘකාවක Fix Now එක tap කළාම coach එකේ පළවෙනි පිළිතුර ප්රශ්නයක්, විසඳපු උත්තරයක් නෙවෙයි. පැහැදිලි කළාට පස්සේ, ඒක ආපහු ඔබේ වචනවලින් කියන්න කියලා coach එක අහන්නත් පුළුවන්. Teach It mode එකේදී තත්ත්වය මාරු වෙනවා: ඔබ පැහැදිලි කරනවා, AI එක පාඩමට ආපු නැති යාළුවෙක් වගේ ප්රශ්න අහනවා.
ඕනෑම AI එකක් tutor කෙනෙක් කරගන්න ප්රශ්න 3ක්
"මට වැරදුණේ කොතනද?" මුළු උත්තරයම නෙවෙයි, වැරදුණු තැන විතරක් හොයාගන්න.
"තව උදාහරණයක් දෙන්න." ඊට පස්සේ පොත වහලා, ඒක තනියම කරලා බලන්න.
"මාව ප්රශ්න 3කින් test කරන්න." මතක තියෙනවද කියලා AI එකම බලයි.
වෙන කෙනෙකුට කියලා දෙන එක හොඳම පරීක්ෂණය වෙන්නේ ඇයි?
කියලා දෙනකොට පොතේ පිටුව බලන්න බැහැ. ඔලුවේ තියෙන දේ ඔබම ආයෙ ගොඩනඟන්න ඕනේ. ඒ තමයි මතකයෙන් නිපදවීම. කියන ගමන් හිර වෙන තැන, ඔබ තවම හරියට දන්නේ නැති තැනයි. ඒ තැන හොයාගත්ත එක පරාජයක් නෙවෙයි. හෙට පාඩම් කරන්න ඕනේ මොකක්ද කියලා ඒකෙන් ඔබට කියනවා.
ගෙදර ඉන්න කෙනා ගණිතය දන්න කෙනෙක් වෙන්න ඕනේ නැහැ. අම්මා, තාත්තා, ආච්චි, නංගී, ඕනෑම කෙනෙක්. ඔබ කියනවා, එයා අහගෙන ඉන්නවා. තේරෙන්නේ නැති තැනක් ආවොත් "ඒ ඇයි?" කියලා අහනවා. ඒ ප්රශ්නයට උත්තර දෙන්න පුළුවන් නම්, ඒ දැනුම ඔබේ.
අද රාත්රියේම කළ හැකි දේ
අද පාඩම් කරපු එක මාතෘකාවක් තෝරන්න. පොත වහන්න. ගෙදර කෙනෙකුට විනාඩි දෙකකින් ඒක කියලා දෙන්න. හිර වුණ තැන කොළයක ලියාගන්න. හෙට ඒ තැනින් පටන් ගන්න. ඕනේ නම් AI එකෙන් "මට වැරදුණේ කොතනද?" කියලා අහන්න.
කෙටියෙන්
AI එකකට ගෙදර වැඩ ඉවර කර දෙන්නත් පුළුවන්, උගන්වන්නත් පුළුවන්. වෙනස පේන්නේ උදව්ව නැති වුණාමයි.
කියවලා තේරෙන එකයි (හඳුනාගැනීම), තනියම ලියන්න පුළුවන් එකයි (මතකයෙන් නිපදවීම) දෙකක්.
2025 අධ්යයනයක, සාමාන්ය chatbot එකක් එක්ක AI නැතුව ලියපු test ලකුණු අඩු වුණා. ගුරුවරුන් එක්ක හදපු tutor AI එකක් එක්ක අඩු වුණේ නැහැ. එක පාසලක්, එක විෂයක්: ඉඟියක් විතරයි.
උත්තරය වෙනුවට "මට වැරදුණේ කොතනද?" කියලා අහන්න.
ගෙදර කෙනෙකුට කියලා දෙන්න පුළුවන් නම්, ඒ දැනුම ඔබේ.
ඉඩසර ඇකඩමිය සමඟ තවත් පියවරක්: "ඉගෙන ගන්න හැටි ඉගෙන ගන්න" පොතේ මේ ගැන සම්පූර්ණ පරිච්ඡේදය නොමිලේ කියවන්නhttps://academy.idasara.org/si/learn-to-learn/
මූලාශ්ර
Bastani, H., Bastani, O., Sungu, A., Ge, H., Kabakcı, Ö., Mariman, R. (2025). "Generative AI without guardrails can harm learning: Evidence from high school mathematics." Proceedings of the National Academy of Sciences, 122(26), e2422633122. https://doi.org/10.1073/pnas.2422633122
ඉඩසර ඇකඩමිය, "විෂය නිර්දේශයට යටත් වූ ආරක්ෂිත AI": https://academy.idasara.org/si/trust/





Comments