ඔබට ගැළපෙන වෘත්තිය සොයා ගන්න (ඕනෑම ශ්රේණියකට)
- Idasara
- Jul 1
- 5 min read
(Decision Point) ලිපි මාලාවේ කොටසකි: ඔබේ දරුවාගේ අධ්යාපනයේ සෑම වැදගත් තීරණයක්ම — සහ එය නිවැරදිව ගන්නේ කෙසේද යන්න
ශ්රී ලාංකේය සිසුන් සඳහා වෘත්තීය මාර්ගෝපදේශනය: ඔබට සැබවින්ම ගැළපෙන වෘත්තිය සොයා ගන්නේ කෙසේද?
ඔබේ ජීවිතය සමඟ ඔබ කුමක් කිරීමට බලාපොරොත්තු වන්නේදැයි ඔබ තවමත් ස්ථිරවම නොදන්නවා විය හැක. එය ගැටලුවක් නොවේ. සෑම සිසුවෙකුම පාහේ ආරම්භ කරන්නේ ඔතැනිනි — තමන් ඒ ගැන නොදන්නා බව ලැජ්ජාවට කරුණක් කර නොගෙන, එය තම ආරම්භක ලක්ෂ්යය ලෙස සලකන සිසුන්, තමන්ට කලින්ම සියල්ල තීරණය කර ඇති බව ඇඟවූ අනෙක් අයට වඩා වේගයෙන් ඉදිරියට යයි.
සැබෑ ප්රශ්නය වන්නේ නොදැන සිටීම නොවේ. තමන් යා යුතු මඟ ගැන නොදැන වැඩි කාලයක් සිටීමයි, මන්ද අවසානයේදී එම නොදැනුවත්කම විසින්ම ඔබ වෙනුවෙන් තීරණ ගැනීමට පටන් ගනී — වඩාත්ම ආරක්ෂිත යැයි පෙනෙන ඕනෑම විෂය ධාරාවක්, ලෙහෙසි යැයි හැඟෙන ඕනෑම විෂයයක්, හෝ මව්පියන් නිතරම මතක් කරන වෘත්තියක් ඔබ ස්වයංක්රීයවම තෝරා ගනු ඇත. ඔබ ඔබට කිසිසේත්ම නොගැළපෙන තැනක නතර වන්නේ අන්න එලෙසිනි.
මෙම ලිපියෙන් සාකච්ඡා කරන්නේ "මම දන්නේ නැහැ" යන්න පැහැදිලි දිශාවකට සහ එම දිශාව ස්ථිර සැලසුමකට හරවන්නේ කෙසේද යන්නයි.
ඔබ "මම දන්නේ නැහැ" යන්න නොසලකා හැරියහොත් එය තවත් නරක අතට හැරෙන්නේ ඇයි?
9 ශ්රේණියේදී ඔබේ වෘත්තීය දිශාව නොදැන සිටීම සාමාන්ය දෙයකි. නමුත් සාමාන්ය පෙළ (O/L) ප්රතිඵල එන දිනට එය විශාල පාඩුවක් විය හැක — මන්ද ඔබට දැන් නිශ්චිත ඉලක්කයක් නොමැතිව උසස් පෙළ (A/L) විෂය ධාරාවක් තෝරා ගැනීමට සිදු වන බැවිනි. උසස් පෙළ ප්රතිඵල එන විට එය බරපතල ප්රශ්නයක් බවට පත් වේ — මන්ද ඔබේ Z-අගය (Z-score) මඟින් ඔබට කිසිදු සැබෑ උනන්දුවක් නැති උපාධි පාඨමාලා නිර්දේශ කළ හැකි අතර, ඔබට අවශ්යව තිබූ පාඨමාලා සඳහා ඔබ තෝරා නොගත් වෙනත් විෂය ධාරාවක් අවශ්ය වන්නට තිබුණි. රුචිකත්වයේ සිට වෘත්තිය දක්වාත්, වෘත්තියේ සිට සුදුසුකම් දක්වාත් පවතින සබඳතා දාමය සැබෑවක් වන අතර, ඔබ ගන්නා සෑම තීරණයකදීම එය ආපස්සට ක්රියාත්මක වේ. තමන්ට සෞඛ්ය ක්ෂේත්රයේ (healthcare) වැඩ කිරීමට අවශ්ය බව දළ වශයෙන් හෝ දන්නා සිසුවෙකු, 9 ශ්රේණියේදී තමන්ගේ ජීව විද්යා (Bio) අංශයේ අවස්ථාව ආරක්ෂා කර ගෙන, නිවැරදි උසස් පෙළ විෂයයන් තෝරා ගෙන, නිවැරදි විශ්වවිද්යාල ප්රතිපාදන කොමිෂන් සභාවේ (UGC) පාඨමාලා ඉලක්ක කරනු ඇත. නමුත් ඒ ගැන නොදන්නා සිසුවෙකු 9 ශ්රේණියේදී අහම්බෙන් එම මාවත වසා දමා, ඒ බව වටහා ගන්නේ සාමාන්ය පෙළ ප්රතිඵල ලැබුණු පසුව විය හැක. නොදැන සිටීම යනු ස්ථිර තත්ත්වයක් නොවේ. නමුත් ඔබ ඒ ගැන සොයා නොබලා සිටියහොත් ඒ සඳහා ඔබට පසුකාලීනව වන්දි ගෙවීමට සිදු වේ.
බොහෝ සිසුන් වෘත්තීන් ගැන සිතන ආකාරය — සහ එය සාර්ථක නොවන්නේ ඇයි?
බොහෝ ශ්රී ලාංකේය සිසුන් වෘත්තීය සැලසුම් ගැන සිතන්නේ ක්රම දෙකකින් එකක් මතය:
පළමුවැන්න නම් පවුලේ සාම්ප්රදායික මතයයි: වෛද්යවරයා, ඉංජිනේරුවරයා, නීතිඥයා, ගණකාධිකාරීවරයා. මේවා කෑම මේසයේදී කතාබහට ලක්වන, අවුරුදු කාලයට නෑදෑයින් මතක් කරන, සමාජය විසින් පිළිගත් සීමිත විකල්ප කිහිපයකි. මේවා වැරදි වෘත්තීන් නොවේ. නමුත් ඒවායින් නිරූපණය වන්නේ සිය ගණනක් වූ විකල්ප අතරින් හතරක් පමණි — තවද ඒවා තෝරා ගැනෙන්නේ ඔබට ගැළපෙන නිසා නොව, ඒවා හුරුපුරුදු නිසාය.
දෙවැන්න නම් මඟහැරීමයි: "මම ඒ ගැන පස්සේ බලාගන්නම්." මෙය තේරුම් ගත හැකිය — වෘත්තියක් ගැන සිතීම ඉතා සංකීර්ණ සහ අවිශ්වාස සහගත එකක් ලෙස හැඟෙන අතර, ඔබේ ඉදිරියේ ඇති විභාගය ඊට වඩා හදිසි එකක් සේ පෙනේ. නමුත් "පසුව" යන්න ඉතා ඉක්මනින් පැමිණේ. එය පැමිණෙන විට, ඔබට උරුම වන "අනාගතය" කෙබඳුදැයි තීරණය කරන තීරණ කිහිපයක් ඔබ දැනටමත් ගෙන අවසන්ය.
මේ ක්රම දෙකෙන්ම ඔබට නිසි සිතියමක් ලැබෙන්නේ නැත. සාර්ථක වන්නේ මීට වඩා වෙනස් ප්රවේශයකි: ඔබේ රුචිකත්වයන් නිශ්චිත, ප්රායෝගික වෘත්තීන් සමඟ ගැලපීම — ඉන්පසු ඒ සෑම එකක් සඳහාම සැබවින්ම අවශ්ය වන සුදුසුකම් මොනවාදැයි ආපස්සට සොයා බැලීමයි.
රුචිකත්වයේ සිට වෘත්තිය දක්වාත්, වෘත්තියේ සිට සුදුසුකම් දක්වාත් ඇති සබඳතා දාමය
වෘත්තීය සැලසුම්කරණය පහසු කරවන මූලික රාමුව මෙන්න:
ඔබේ රුචිකත්වයන් යනු ආරම්භක ලක්ෂ්යයයි — ඔබේ ලකුණු, මව්පියන්ගේ කැමැත්ත හෝ සමාජ තත්ත්වය නොවේ. ඔබ සැබවින්ම උනන්දුවක් දක්වන්නේ කෙබඳු ගැටලු විසඳීමටද? ඔබ වඩාත් ප්රිය කරන්නේ මිනිසුන් සමඟ, පද්ධති (systems) සමඟ, භෞතික වස්තූන් සමඟ, දත්ත (data) සමඟ, නැතහොත් අදහස් හා සංකල්ප සමඟ වැඩ කිරීමටද? ඔබ වඩාත් නැඹුරු වන්නේ යමක් නිර්මාණය කිරීමට (building), සුවපත් කිරීමට (healing), සංවිධානය කිරීමට (organising), අලුත් දෙයක් බිහි කිරීමට (creating) නැතහොත් යමක් වටහා ගැනීමට (understanding) ද? ඔබේ රුචිකත්වයන් මඟින් යම්කිසි සේවා වර්ගයක් (type of work) පෙන්නුම් කරයි. එම සේවා වර්ගය නිශ්චිත වෘත්තීන් වෙත සම්බන්ධ වේ. එක් එක් වෘත්තිය සඳහා නිශ්චිත සුදුසුකම් මාලාවක් අවශ්ය වේ. එක් එක් සුදුසුකම සඳහා නිශ්චිත උසස් පෙළ විෂය ධාරාවක් අවශ්ය වේ. එක් එක් විෂය ධාරාව සඳහා නිශ්චිත සාමාන්ය පෙළ විෂයයන් අවශ්ය වේ. මෙම දාමය ඔබ මේ මොහොතේ ගන්නා තීරණ දක්වාම ආපස්සට දිව යයි. මෙයින් අදහස් කරන්නේ ඔබේ දිශාව — දළ වශයෙන් හෝ — දැන සිටීම ඉදිරියට ගැනීමට ඇති සෑම තීරණයක්ම යහපත් අතට හරවන බවයි. මෙහිදී වයස අවුරුදු 15 දී පරිපූර්ණ සැලසුමක් තිබීම අවශ්ය නොවේ. අවශ්ය වන්නේ ඔබේ වත්මන් තීරණ නොසලකා හැරීමකින් තොරව, සිතා මතා ගැනීමට හැකි වන පරිදි පැහැදිලි දිශානතියක් තිබීම පමණි.
ප්රායෝගිකව මේ දාමය ක්රියාත්මක කරන්නේ කෙසේද?
ඔබේ රුචිකත්වයන් හඳුනාගෙන, ඒවා සාර්ථක වෘත්තියක් දක්වා පරිවර්තනය කර ගැනීමට ඔබට අනුගමනය කළ හැකි ප්රායෝගික පියවර 3ක් මෙන්න:
ඔබේ 'වැඩ වර්ගය' (Type of Work) හඳුනාගන්න: ඔබ වඩාත්ම කැමති කුමන ආකාරයේ පරිසරයකටදැයි සිතන්න. ඔබ මිනිසුන් සමඟ කෙලින්ම වැඩ කිරීමට කැමතිද (ගුරු, වෛද්ය, මානව සම්පත්)? දත්ත, කේත සහ පද්ධති සමඟද (තොරතුරු තාක්ෂණය, ගණකාධිකරණය, ඉංජිනේරු)? නැතහොත් නිර්මාණකරණයටද (ලේඛන කලාව, සැලසුම්කරණය, කලාව)?
විකල්ප 3-4ක් ලැයිස්තුගත කරන්න: එකම එක ඉලක්කයකට පමණක් සීමා නොවී, ඔබට ගැළපෙන ක්ෂේත්ර කිහිපයක් තෝරාගන්න. උදාහරණයක් ලෙස, ඔබ තාක්ෂණයට සහ ගැටලු විසඳීමට කැමති නම්, මෘදුකාංග ඉංජිනේරු (Software Engineering), දත්ත විශ්ලේෂක (Data Analyst) හෝ සයිබර් ආරක්ෂණ විශේෂඥ (Cybersecurity) වැනි විකල්ප කිහිපයක් සටහන් කරගන්න.
අවශ්ය සුදුසුකම් ආපස්සට සොයන්න (Reverse Engineering): එම වෘත්තීන් සඳහා ශ්රී ලංකාවේ පවතින රාජ්ය විශ්වවිද්යාල පාඨමාලා (UGC), පෞද්ගලික උපාධි හෝ වෘත්තීය සුදුසුකම් (NVQ මට්ටම්, CIMA, ACCA, CIM) මොනවාදැයි සොයා බලන්න. ඉන්පසු, ඒ සඳහා ඉල්ලා සිටින අවම උසස් පෙළ (A/L) විෂයයන් මොනවාදැයි ලේඛනගත කරන්න.
ලංකාවේ අධ්යාපන ක්රමය තුළ "සුදුසු විකල්ප" (Plan B) එකක වැදගත්කම
ශ්රී ලාංකේය අධ්යාපන ක්රමය තුළ විශ්වවිද්යාල ප්රවේශය දැඩි තරඟකාරී එකකි. එම නිසා, ඔබේ ප්රධාන සැලසුම (Plan A) යම් හෙයකින් අඩාල වුවහොත් ක්රියාත්මක කිරීමට සැමවිටම Plan B එකක් සූදානම්ව තිබිය යුතුය.
වැදගත් සිතුවිල්ලක්: ඔබට වෛද්යවරයකු වීමට නොහැකි වුවහොත්, ජීව විද්යා (Bio) අංශයෙන්ම යා හැකි ජෛව වෛද්ය විද්යාව (Biomedical Science), හෙද සේවය, භෞතචිකිත්සාව (Physiotherapy) හෝ ඖෂධවේදය (Pharmacy) වැනි විකල්ප රාශියක් ඇත. වැදගත් වන්නේ ඔබේ විෂය ධාරාව තෝරාගැනීමේදීම මේ සියලු විකල්පයන් විවෘතව පවතින පරිදි, දොරටු වැසී නොයන ලෙස තීරණ ගැනීමයි.
මීළඟ පියවර: ඔබ දැන් කුමක් කළ යුතුද?
ඔබ මේ වන විට 9, 10 හෝ 11 ශ්රේණිවල පසුවන සිසුවෙකු හෝ ඔවුන්ගේ මව්පියන් නම්, අදම මේ වෙනස ආරම්භ කරන්න:
තොරතුරු රැස් කරන්න: විශ්වවිද්යාල ප්රතිපාදන කොමිෂන් සභාවේ (UGC) වෙබ් අඩවිය හෝ අත්පොත පරිශීලනය කර විවිධ පාඨමාලා සඳහා ඉල්ලන විෂය සංකලනයන් (Subject Combinations) ගැන කියවන්න.
ක්ෂේත්රයේ අයගෙන් විමසන්න: ඔබ යන්නට කැමති ක්ෂේත්රයක දැනට රැකියාව කරන අයෙකුගෙන් එහි සැබෑ ස්වභාවය, ඇති රැකියා අවස්ථා සහ කටුක යථාර්ථයන් පිළිබඳව විවෘතව අසා දැනගන්න.
විභාග සඳහා උපරිමය කරන්න: ඔබේ දිශාව කුමක් වුවත්, සාමාන්ය පෙළ (O/L) විභාගයෙන් ගණිතය, විද්යාව සහ ඉංග්රීසි වැනි මූලික විෂයයන්ට ඉහළම ප්රතිඵලයක් ලබා ගැනීම මඟින් ඔබට අනාගතයේදී තෝරාගත හැකි අවස්ථා සහ විකල්ප ප්රමාණය බෙහෙවින් වැඩි කරයි.
වෘත්තීය මාර්ගෝපදේශනය යනු එක් දිනකින් හෝ එක රැයකින් අවසන් වන තීරණයක් නොවේ. එය ඔබේ අනාගතය සුරක්ෂිත කරන, අඛණ්ඩව සිදුවන ගවේෂණයකි. අද ඔබ ගන්නා කුඩා හෝ සිතා මතා ගන්නා නිවැරදි තීරණය, හෙට දිනයේ ඔබව වඩාත් තෘප්තිමත් සහ සාර්ථක මිනිසෙකු බවට පත් කරනු ඇත.
Decision Point ලිපි මාලාව අඛණ්ඩව කියවන්න:
Comments