Grade 12
Second Term
Third Term
Grade 13
Grade
13
පාඩම 8.1 – චුම්බක ක්ෂේත්ර හා චුම්බක බලය
පදනම (Q1–5)
චුම්බක ක්ෂේත්රය යනු කුමක්ද?
චුම්බක ප්රවාහ ඝනත්වය (B) යනු කුමක්ද?
ෆ්ලෙමින් වම-අත නියමය state කරන්න.
F = BIL සූත්රය state කරන්න.
සමාන්ය චුම්බක ක්ෂේත්රය යනු කුමක්ද?
අතරමැදි (Q6–10)
දිග 2 m ක වයරයකින් 3 A ගමන් කරයි. B = 0.4 T. බලය සොයන්න.
ධාරාව ගෙන යන වස්තුවකට චුම්බක බලය ඇති වන්නේ ඇයි?
චුම්බක ක්ෂේත්රය සහ චුම්බක බලය අතර වෙනස.
ධාරාව ගමන් වන සෘජු වයරයක චුම්බක ක්ෂේත්ර රේඛා අඳින්න.
ෆ්ලෙමින් නියමය භාවිතයෙන් බලයේ දිශාව තීරණය කරන්න.
උසස් (Q11–15)
F = BIL sinθ සූත්රය ව්යුත්පන්න කරන්න.
අවසරිත කණඬුවක F = qvB සූත්රය විශ්ලේෂණය කරන්න.
F, B, q ලබා දී ඇති විට වේගය (v) සොයන්න.
ඉලෙක්ට්රෝන සහ ප්රෝටෝන මත ඇති චුම්බක බලය සසඳන්න.
පාඩම 8.2 – වාහකවල හා සොලනොයිඩවල චුම්බක ක්ෂේත්ර
පදනම (Q1–5)
බියො–සාවට් නියමය ගුණාත්මකව state කරන්න.
සෘජු වයරයක ක්ෂේත්ර රටාව අඳින්න.
B = μ₀I/2πr සූත්රය state කරන්න.
සොලනොයිඩය යනු කුමක්ද?
B = μ₀nI සූත්රය state කරන්න.
අතරමැදි (Q6–10)
r = 4 cm, I = 5 A. B සොයන්න.
සොලනොයිඩයේ ක්ෂේත්රය සමාන්ය වන්නේ ඇයි?
Right-hand grip rule භාවිතයෙන් දිශාව සොයන්න.
සොලනොයිඩයක අභ්යන්තර ක්ෂේත්රය vs බාහිර ක්ෂේත්රය.
Turns (n) වැඩි කිරීමෙන් B මත ඇති බලපෑම.
උසස් (Q11–15)
B = μ₀nI ව්යුත්පන්න කරන්න.
ටොරොයිඩයක ක්ෂේත්ර බෙදාහැරීම විශ්ලේෂණය කරන්න.
බහු වයර කිහිපයක් නිසා ඇති සම්පූර්ණ B සොයන්න.
සොලනොයිඩයක කෝර් ද්රව්යය (Core material) මත බලපෑම.
සුනියම සොලනොයිඩය vs ප්රායෝගික සොලනොයිඩය.
පාඩම 8.3 – විද්යුත්–චුම්බකීය ආවේගය
පදනම (Q1–5)
විද්යුත්–චුම්බකීය ආවේගය යනු කුමක්ද?
ෆැරඩේ නියමය state කරන්න.
ε = −dΦ/dt සූත්රය state කරන්න.
“ඍණ ලකුණ” නියෝජනය කරන්නේ කුමක්ද?
චුම්බක ප්රවාහය (Φ) යනු කුමක්ද?
අතරමැදි (Q6–10)
ΔΦ = 0.2 Wb, Δt = 0.1 s. emf සොයන්න.
ලෙන්ස් නියමය ශක්ති සංරක්ෂණ මගින් පැහැදිලි කරන්න.
චුම්බකය–කොයිල් පද්ධතියක උත්ප්රේරිත ධාරාව දිශාව අඳින්න.
emf මත බලපාන සාධක කුමන්ද?
පරස්පර හා ස්ව–උත්ප්රේරණය (Mutual vs self induction) අතර වෙනස.
උසස් (Q11–15)
ෆැරඩේ නියමය ගණිතමය ව්යුත්පන්න කරන්න.
සංවර්තන කෝයිලයක (rotating coil) emf විශ්ලේෂණය.
මෝටර වල පසු-EMF (Back emf) පැහැදිලි කරන්න.
චුම්බක ක්ෂේත්රයකින් ගමන් වන දණ්ඩයක උත්ප්රේරිත emf සොයන්න.
Eddy currents සහ ඒවා අඩු කරන ක්රම.
පාඩම 8.4 – මාරුකාරක ධාරාව (AC) සහ RMS අග
පදනම (Q1–5)
මාරුකාරක ධාරාව (AC) යනු කුමක්ද?
V = V₀ sin ωt සූත්රය state කරන්න.
RMS අගය යනු කුමක්ද?
Irms = I₀/√2 සූත්රය state කරන්න.
AC තරංග–රූපයක් අඳින්න.
අතරමැදි (Q6–10)
V₀ = 100 V නම් VRMS සොයන්න.
සංඛ්යාත්මක සංඛ්යා (Frequency) සහ ω තුළ සම්බන්ධය.
AC සහ DC අතර දෙකුටම වෙනස.
AC විභව–කාල ප්රස්තාරය අඳින්න.
බල සාධකය (Power factor) යනු කුමක්ද?
උසස් (Q11–15)
RMS අගය ගණිතමය වශයෙන් ව්යුත්පන්න කරන්න.
විභව–ධාරා අතර අදියර වෙනස විශ්ලේෂණය.
AC බලය: P = Vrms Irms cosφ ගණනය කරන්න.
AC ප්රවාහය ප්රේෂණයේ වාසි සඳහන් කරන්න.
ෆේසර් රූප (Phasor diagrams) විස්තරයෙන් පැහැදිලි කරන්න.
පාඩම 8.5 – ආකර්ෂණ ප්රතිරෝධය සහ ධාරිතෘ ප්රතිරෝධය
පදනම (Q1–5)
ප්රතිරෝධකතාව (Reactance) යනු කුමක්ද?
XL = ωL සූත්රය state කරන්න.
XC = 1/ωC සූත්රය state කරන්න.
ඉම්පිඩන්ස් (Z) යනු කුමක්ද?
අනුනදන (Resonance) යනු කුමක්ද?
අතරමැදි (Q6–10)
L = 0.2 H, f = 50 Hz. XL සොයන්න.
C = 20 μF, f = 60 Hz. XC සොයන්න.
ආකර්ෂක (Inductor) ධාරා වෙනස්වීමට විරුද්ධ වන්නේ ඇයි?
කැපසිය විභව වෙනස්වීමට විරුද්ධ වන්නේ ඇයි?
ඉම්පිඩන්ස් තුර්ත්කோණය (Impedance triangle) අඳින්න.
උසස් (Q11–15)
Z = √(R² + (XL − XC)²) ව්යුත්පන්න කරන්න.
RLC අනුනදන අවස්ථාව විශ්ලේෂණය.
RLC පද්ධතියක ධාරාවේ ප්රමාණය සොයන්න.
Bandwidth හා Quality factor පැහැදිලි කරන්න.
ෆේසර් භාවිතයෙන් ආකර්ෂක හා ධාරිතෘ වර්ග සංසර්ග සසඳන්න.
පාඩම 8.6 – පරිවර්තක
පදනම (Q1–5)
පරිවර්තකය (Transformer) යනු කුමක්ද?
ධාරාව වැඩිකරන පරිවර්තකය (Step-up) යනු කුමක්ද?
Vs/Vp = Ns/Np සූත්රය state කරන්න.
යථාර්ථ පරිවර්තකය (Ideal transformer) යනු කුමක්ද?
පරිවර්තකයක ශක්ති හානි 2ක් නමන්න.
අතරමැදි (Q6–10)
Ns/Np = 4, Vp = 50 V. Vs සොයන්න.
මෘදු යකඩ කෝර් (Soft iron core) භූමිකාව.
Eddy currents හා ඒවා නිසා ඇති හානි.
Step-up vs step-down පරිවර්තකයන් සසඳන්න.
පරිවර්තක දක්ෂතාවය යනු කුමක්ද?
උසස් (Q11–15)
ෆැරඩේ නියමයෙන් පරිවර්තක සම්බන්ධතාවය ව්යුත්පන්න කරන්න.
ශක්ති සංරක්ෂණය භාවිතයෙන් පරිවර්තක ගැටලුවක් විසඳන්න.
ළීක් වන ප්රවාහය (Leakage flux) මත ඇති බලපෑම.
Laminated core භාවිතයේ වැදගත්කම.
සමුද්රීය ප්රතිබල (Voltage regulation) பாரිය ප්රශ්නයක් විශ්ලේෂණය කරන්න.
පාඩම 8.7 – ජනකයන් සහ මෝටර්
පදනම (Q1–5)
ජනකය (Generator) යනු කුමක්ද?
මෝටරය යනු කුමක්ද?
ෆ්ලෙමින් දකුණු-අත නියමය state කරන්න.
කොමියුටේටරය (Commutator) යනු කුමක්ද?
AC ජනකය සහ DC ජනකය අතර වෙනස.
අතරමැදි (Q6–10)
AC ජනකයේ ක්රියාකාරීත්වය පැහැදිලි කරන්න.
DC මෝටරයේ ක්රියාකාරීත්වය පැහැදිලි කරන්න.
ජනකයේ emf–කාල ප්රස්තාරය අඳින්න.
බුරුසු (Brushes) の කාර්යය.
DC මෝටරයේ Back emf පැහැදිලි කරන්න.
උසස් (Q11–15)
ε = NBLω sin ωt ව්යුත්පන්න කරන්න.
මෝටරයේ ටෝර්ක් (Torque) සූත්රය විශ්ලේෂණය.
මෝටර්–ජනකයන්හි දක්ෂතාවය වෙනස්කම් සසඳන්න.
ජනකය සහ මෝටරය එක්යට එක් හැරවිය හ ැක්කේ ඇයි?
පිහිනුම් වේගයක් (RPM) දී උත්ප්රේරිත emf සොයන්න.
වියාචනය (Disclaimer)
Idasara Academy ඉගෙනුම් සම්පත් නිර්මාණය කර ඇත්තේ සිසුන්ට මගපෙන්වීම, පුහුණුව සහ අධ්යයන උපායමාර්ග ලබාදී සහයෝගය දැක්වීමටය.
කෙසේ වෙතත්, සියලුම විභාග සහ නිල අවශ්යතා සඳහා, සිසුන් අනිවාර්යයෙන්ම ශ්රී ලංකා අධ්යාපන අමාත්යාංශයේ, අධ්යාපන ප්රකාශන දෙපාර්තමේන්තුව විසින් ප්රකාශයට පත් කරන ලද නිල පෙළපොත් සහ සම්පත් පරිශීලනය කළ යුතුය.
ජාතික විභාග සඳහා අන්තර්ගතයේ නිල බලය ලත් මූලාශ්රය වනුයේ රජය විසින් නිකුත් කරනු ලබන මෙම ප්රකාශනයි.