Grade 12
Grade 13
Third Term
Grade
12
පදනම් මට්ටම (අසමත් → සමත්)
(මූලික දැනුම ගොඩනැගීමට)
සංක්රාන්ති ලෝහයක් යනු කුමක්ද?
d-කාණ්ඩය කියන්නේ ආවර්තිතා වගුවේ කුමන කොටසද?
සංක්රාන්ති ලෝහ 3ක් නම් කරන්න.
d-කක්ෂය යනු කුමක්දැයි සරලව පැහැදිලි කරන්න.
සංක්රාන්ති ලෝහවල පොදු ලක්ෂණ 2ක් සඳහන් කරන්න.
තඹ d-කාණ්ඩයට ඇතුළත් වන්නේ ඇයි?
වර්ණවත් සංයෝග හටගන්නේ d-කාණ්ඩයේ මූලද්රව්ය mostly මන්ද?
සංක්රාන්ති ලෝහයේ සාමාන්ය ඔක්සිකරණ තත්ත්වයක් ලියන්න.
සහවලීනීකරණය (catalysis) යනු කුමක්ද?
උදාහරණයක් ලෙස d-කාණ්ඩ මූලද්රව්යක් මෙවලම් (tools) වල භාවිතා වන්නේ මන්ද?
අතරමැදි මට්ටම (සමත් → ප්රශංසා)
(සසඳීම, විස්තර කිරීම, සාධාරණීකරණය)
d-කාණ්ඩ ලෝහ සංයෝගවලට වර්ණ ඇතිවීමේ හේතුව පැහැදිලි කරන්න.
d-කාණ්ඩ ලෝහවල බහු-ඔක්සිකරණ තත්ත්ව ඇතිවීමේ හේතුව පැහැදිලි කරන්න.
Fe²⁺ සහ Fe³⁺ අයනවල වර්ණ වෙනස විස්තර කරන්න.
Cr³⁺ සහ MnO₄⁻ වර්ණවත් වීමට හේතුව පැහැදිලි කරන්න.
සංක්රාන්ති ලෝහයෙකුගේ උෂ්ණත්ව හා විද්යුත් සංචාලකතාව පරමාණුක ව්යුහය අනුව පැහැදිලි කරන්න.
හුන්ඩ්ගේ නියමය d-කක්ෂ පිරවීමේදී භූමිකාව විස්තර කරන්න.
Fe (යකඩ) ලෝහය පැළඳීමට හා විම්වීමට පහසු වන්නේ මන්ද?
d-කාණ්ඩ ඛණ්ඩයේ අයනවල චුම්බක ගුණ පැහැදිලි කරන්න.
Cu²⁺ මෙම අයනය වුන සහනයේ (aqueous) නීල වර්ණයට හේතුව පැහැදිලි කරන්න.
Cr, Mn, Fe, Co, Ni අතර පුනරාවර්තී ඔක්සිකරණ තත්ත්ව සංසන්දනය කරන්න.
උසස් මට්ටම (ප්රශංසා → විශිෂ්ට)
(විශ්ලේෂණය, ගැඹුරු තර්ක, මූලධර්ම යොදා ගැනීම)
d-කක්ෂ බෙදීම (crystal field splitting) වර්ණයට බලපාන්නේ කෙසේදැයි විශ්ලේෂණය කරන්න.
Octahedral හා tetrahedral ක්රිස්ටල් ක්ෂේත්රවල d-කක්ෂ විභජනය සසඳන්න.
Ligand field theory අනුව සංකී ර්ණවල චුම්බකත්වය පැහැදිලි කරන්න.
Vanadium මූලද්රව්යයේ වෙනස් ඔක්සිකරණ තත්ත්ව 4ක් (V²⁺, V³⁺, VO²⁺, VO₂⁺) වර්ණ ඇගේ හා රසායනික හැසිරීම විශ්ලේෂණය කරන්න.
Transition metals → catalysts ලෙස ක්රියාකිරීමට හේතුව (උදා: Fe – Haber process, V₂O₅ – Contact process) පැහැදිලි කරන්න.
Chelation යනු කුමක්ද? d-කාණ්ඩයේ සංකීර්ණ සංයුග වලදී එය වැදගත් වන්නේ මන්ද?
Hg, Ag, Cu මෙන්ම d-කාණ්ඩ වල ඝනත්වය වැඩි වීමට පරමාණුක සංවෘත්තිය භූමිකාව විශ්ලේෂණය කරන්න.
Coordination number සහ ligand geometry අතර සම්බන්ධය විස්තර කරන්න.
d-කාණ්ඩයේ සංක්රමණ මූලද්රව්යවල කාන්දු වීම (corrosion) හා ඔක්සිහරණ මට්ටම් අතර සම්බන්ධය විශ්ලේෂණය කරන්න.
සංක්රාන්ති ලෝහ සංකීර්ණවල වර්ණ, චුම්බකත්වය, හා ප්රතික්රියාශීලීතාව එකම මූලධර්මයක් (d-electron configuration) මත පදනම්ව අගය කිරීම.