Grade 12
Grade 13
Third Term
Grade
13
පදනම් මට්ටම (අසමත් → සමත්)
(අත්යවශ්ය මූලික සංකල්ප තහවුරු කිරීමට)
pH යන්නේ කුමක්දැයි අර්ථ දක්වන්න.
ප්රබල අම්ල සහ දුර්වල අම්ල අතර ඇති වෙනස පැහැදිලි කරන්න.
ජලයේ අයනික ගුණිතය (Kw) සඳහා ප්රකාශනය ලියන්න.
25°C උෂ්ණත්වයේදී උදාසීන ජලයේ pH අගය කීයද?
බෆර ද්රාවණයක අර්ථය පැහැදිලි කරන්න.
ද්රාව්යතා ගුණිතය (Ksp) යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ කුමක්ද?
පොදු අයන ආචරණය යනු කුමක්ද?
අම්ල–භෂ්ම දර්ශකයක් යනු කුමක්ද?
AgCl(s) ⇌ Ag⁺ + Cl⁻ සඳහා Ksp ප්රකාශනය ලියන්න.
0.01 M HCl ද්රාවණයක pH අගය ගණනය කරන්න.
අතරමැදි මට්ටම (සමත් → ප්රශංසා)
(ගණනය + තර්කන + සංකල්ප යෙදීම)
pH පරිමාණය ලඝුගණක (logarithmic) වන්නේ ඇයිදැයි පැහැදිලි කරන්න.
දුර්වල අම්ලයක (HA) Ka ප්රකාශනය භාවිතයෙන් pH ගණනය කරන ආකාරය විස්තර කරන්න.
බෆර ද්රාවණය pH වෙනස්වීම්වලට ප්රතිරෝධ දක්වන ආකාරය පැහැදිලි කරන්න.
AgCl සන්තෘප්ත ද්රාවණයකට NaCl එකතු කළහොත්, ද්රාව්යතාවයට ඇති බලපෑම පුරෝකථනය කරන්න.
0.1 M CH₃COOH හා 0.1 M CH₃COONa වලින් සාදන බෆරයක pH, 7 ට වඩා වැඩිද? අඩුද? සමානද? කියා පැහැදිලි කරන්න.
අම්ල–භෂ්ම ටයිට්රේෂනවල දර්ශකයේ කාර්යභාරය විස්තර කරන්න.
අයනික ගුණිතය Q > Ksp වූ විට කුමක් සිදුවේදැයි පැහැදිලි කරන්න.
0.005 M NaOH ද්රාවණයක pH අගය ගණනය කරන්න.
දුර්වල අම්ල–ප්රබල භෂ්ම ටයිට්රේෂනයේ, අර්ධ-තුල්යතා ලක්ෂ්යයේ pH = pKa වන්නේ ඇයි?
Ksp දී ඇති විට 1 : 2 ලවණයක (උදා: CaF₂) මවුලීය ද්රාව්යතාව ගණනය කරන්න.
උසස් මට්ටම (ප්රශංසා → විශිෂ්ට)
(ඉහළ-මට්ටමේ විශ්ලේෂණාත්මක + බහු-සංකල්ප ප්රශ්න)
0.1 M HCl හා 0.1 M CH₃COOH හි pH අගයන් සසඳා, ඒවා අතර වෙනස පැහැදිලි කරන්න.
දුර්වල අම්ලයක් තනුක කිරීමෙන්, එහි අයනීකරණ ප්රමාණයට ඇති බලපෑම විශ්ලේෂණය කරන්න.
පොදු අයන ආචරණය දුර්වල විද්යුත් විච්ඡේද්යයක අයනීකරණය අඩු කරන හේතුව පැහැදිලි කරන්න.
ඇසිටේට් බෆරයකට HCl එකතු කිරීමෙන් pH හි වෙනස,ජලයට HCl එකතු කළ විට pH හි වෙනස සමඟ සසඳන්න.
දුර්වල අම්ල–ප්රබල භෂ්ම ටයිට්රේෂන සඳහා,දර්ශකයක් තෝරා ගත යුතු දර්ශක පරාසය (pH range) වක්රය මත පදනම්ව විග්රහ කරන්න.
Ksp අගයන් භාවිතයෙන් වරණීය අවක්ෂේපණය (selective precipitation) මඟින්අයන දෙකක් වෙන් කිරීමේ ක්රමය පැහැදිලි කරන්න.
උෂ්ණත්වය Kw ට බලපාන ආකාරය සහ එම නිසාදුර්වල/උදාසීන ජලයේ pH වෙනස් වීම විශ්ලේෂණය කරන්න.
දුර්වල අම්ලයක Ka දැන සිටින විට,එහි සාන්ද්රණය C සඳහා ආසන්න pH සූත්රය (pH = ½(pKa − log C))නිරුපණය කරන්න.
AgCl ද්රාව්යතාවය NH₃ එකතු කිරීමෙන්සංකීර්ණ අයන (Ag(NH₃)₂⁺) සෑදීම නිසා කෙසේ වැඩි වේදැයි ගුණාත්මකව පැහැදිලි කරන්න.
ලුණු ද්රාවණයක ද්රාව්යතාවයට,නියත උෂ්ණත්වයේදී “salting in / salting out” යන පාරිභාෂිකතා භාවිතයෙන්තාප ගති විද්යාත්මක සාධක අනුව බලපාන ආකාරය පැහැදිලි කරන්න.